درویش عبدالمجید طالقانی(۱۱۵۰ه‍.ق طالقان - ۱۱۸۵ه‍.ق اصفهان) خوشنویس، شاعر و عارف شهیر ایرانی است. عبدالمجید در جوانی به قزوین رفت و پس از یادگیری اصول اولیه خوشنویسی به اصفهان مهاجرت نمود. او متخلص به «مجید» بود و بزرگترین خوشنویس خط شکسته‌نستعلیق در تاریخ خوشنویسی ایران به شمار می‌رود. وی در خط شکسته مانند میرعماد در نستعلیق استاد بوده‌است و این خط را به پایه‌ای رسانید که تاکنون کسی بدان نتوانسته‌است برسد.

زندگی
وی در حدود سال ۱۱۵۰ هجری قمری در روستای مهران از توابع طالقان قزوین  دیده به جهان گشود. در جوانی به قزوین آمد و پس از فراگرفتن اصول اولیه خوشنویسی در این شهر ، به اصفهان رفت  و به کسوت فقر مشرف گردید و در آن حال به مشق خط روی آورد. در آغاز از روی خط میرعماد به‌تمرین و تعلم پرداخت و در این تجربه به‌کمال رسید. امّا چون دید نام نامی و آوازه بزرگ استاد، جهانگیر است و او که خود عشق به جاودانگی...

برای رسیدن به خط زیبا باید از چهار خوان گذشت:

الف) اصول ب) نسبت ج) کرسی د) ترکیب
خوان اول: اصول
1- سواد : در لغت به معنای سیاهی است و در خوشنویسی اثر قلم و مرکب بر صفحه است.
2- بیاض: در لغت به معنای سفیدی است . و در خوشنویسی به مکان هایی گفته می شود که مرکب در آن اثر ندارد .
3- صعود حقیقی: صعود به معنای راست و بالارفتن است.
4- نزول حقیقی: به معنای پایین آمدن است .
5- سطح: در خوشنویسی هر گاه سه نقطه منتخب از حرف یا کلمه ای بر خط راستی بگذرد به آن سطح گفته می شود
6- دور: دور بر خلاف سطح است – هر گاه سه نقطه برروی حرف یا کلمه ای نتواند یک امتداد راست را ...

 

 در خصوص تراش قلم تجربه های بسیاری وجود دارد و هر هنرمندی برای تراش قلم روایت ها و تجربیات مختلف را بیان میکند لیکن تجربه شخصی بنده و شنیده های بنده به شرح ذیل می باشد. پس از انتخاب قلم مناسب جهت تراش مراحل زیر را رعایت فرمائید.۱- قلم را حتماً از سمت نازک آن بتراشید. به فرموده جناب آقای توکلی (پدرقلم ایران) : قلم پس از اینکه رشد اولیه خود را در زیر زمین انجام داد و به اصلاح شکل اصلی آن صورت گرفت و بند بند آن مشخص گردید ظرف مدت کوتاهی سر از زمین بیرون آورده و به صورت عمودی تاارتفاع تقریباً ۹ متر میروید که در این وضعیت قلم از نوک بوته به بالا رشد میابد. لیکن این بند بند قلم هرچه به سوی بالا میرود بر اساس طبیعت خود نازک تر و ظریفتر میگردد . هر بند قلم از سمت ضخیم خود ضعیف و از سمت نازک خود محکم تر و قوی تر می باشد و علت آن نیز به این خاطر است که بافت قلم برای ایجاد بند جدید فشرده و فشرده میگردد تا اینکه بند جدید بوجود می آید و دقیقاً بعد از ایجاد بند جدید از تراکم بافت کاسته شده و قلم نرم تر میگردد. به همین علت در تراش قلم سعی میشود تا نوک قلم را در قسمت نازک و در نزدیکی بند ایجاد کنند تا نوک قلم قوی و با دوام باشد.

۲- نوک قلم را در قسمت پررنگ قلم انتخاب نمائید.قلمهایی که موجود می باشند با توجه به قرار گیری آنها نسبت به طلوع و غروب آفتاب و رسیدن نور کافی جهت رشد آنها متفاوت می باشد که از رنگ قلم مشخص است . قلم پس از رشد کامل خود لاک خاصی را ترشح مینماید تا بنوعی از سوختن در مقابل آفتاب جلوگیری نماید که اگر دقت کرده باشید متوجه یک لایه چربی روی برخی از قلمها میشوید که اگر با قلمتراش آنرا به آرامی بتراشید پودری سفید رنگ حاصل میشود که این همان لایه محافظ پوسته قلم میباشد . لیکن قلمهایی که از براقیت و شفافیت خوبی برخوردار می باشند نشان از رسیده بودن بافت بیرونی آن میباشد اما اغلب قلمها پیش از رسیدن کامل چیده و وارد بازار میشوند لذا از کیفیت مطلوبی بر خوردار نمیگردند و آنهایی هم که مطلوب هستند از یک سمت خود به رنگ مطلوب و رسیدگی کامل میرسند به همین علت قلمهایی که در واقع ۲ رنگ هستند را پس از انتخاب میبایست بنحوی تراشید تا نوک قلم در قسمت تیره قلم که به اصطلاح رسیده است قرار گیرد.

۳- در هنگام تراش قلم ، تراشه های قلم نباید پرتاب شوند .

با توجه به توضیحات بالا متوجه میشویم که بسیاری از قلمهای موجود در بازار از کیفیت مناسبی برخوردار نبوده و می بایست وقت بسیاری را برای بدست آوردن قلم مناسب صرف نمود به همین علت قلمهایی که گاهاً خریداری میگردد در هنگام تراش متوجه میشوید که تراشه های قلم پرتاب میگردند که این نشان از بافت خشک و شکننده قلم دارد و با دقت بیشتر در خواهید یافت که این نوع قلمها در ...

  از آن هنگام که انسان نخستین خطوط را برروی دیواره های سنگی غارها ترسیم کرد، تا آن زمان که مصریان بر روی پاپیروس نوشتن را آغازیدند، همواره آنچه هدف قرار میگرفت اطلاع رسانی بود.

برای رنگ نمودن کاغذ خوشنویسی به سه عامل نیاز داریم که در ادامه هر کدام به حد نیاز توضیح داده می شود .این عوامل عبارتند از:
1-ظرف رنگ (سینی رنگ آمیزی)
2-کاغذ مخصوص خوشنویسی
3-رنگ

1-ظرف مخصوص رنگ آمیزی کاغذ:
این ظرف یا به عبارت بهتر سینی رنگ آمیزی بهتر است از فلز باشد .ابعاد آن هم می تواند متفاوت باشد .معمولا کاغذهای خوشنویسی در اندازه های 70*100 و 50*35 به فروش میرسند بنابر این ابعاد سینی که برای ساخت سفارش میدهید باید در یکی از اندازه های 80*110 یا 60*45 باشد .کارگاه های ساخت کانال کولر و فلزی که از آن برای ساخت این کانال ها استفاده میکنند گزینه اول برای تهیه سینی رنگ آمیزی است.
سینی رنگ آمیزی باید از هر طرف لبه هایی به ارتفاع 5 الی 6 سانتیمتر داشته باشد تا هنگام رنگ آمیزی رنگ بیرون نریزد همچنین...

    تجانس و ترکیب رنگ در صفحات هنری خط و نقاشی هنرمندان ایرانی از ذوق والا و شناخت عالی آنان حکایت دارد. سیری در این گونه آثار نشان می دهد که این هنرمندان، با ناچیزترین وسیله، می توانسته اند اوج سلیقه خود را بنمایانند که مواد شیمیایی امروز، در مقایسه با آن، به هیچ وجه پاسخگوی کامل نیاز آنان نیست. ما برای تهیه کاغذ رنگی روشهایی را در زیر ارائه داده ایم که گرچه با توجه به کمیابی رنگهای قدیمی و دست نیافتن به آنها به آن حدود نمی رسد آما به خوبی جوابگوی خواسته های علاقمندان خواهد بود.

1. رنگ کردن با چای:
برای این منظور مقداری چای را در قوری ریخته دم می کنیم و دم کرده چای را پس از عبور از صافی در ظرفی مسطح و لبه دار ریخته، کاغذهای آماده را به هر اندازه که بخواهیم، یکی پس از دیگری، در محلول می گذاریم و پس از دو یا سه ساعت، کاغذها را درآورده بر روی پارچه تمیزی پهن می کنیم تا خشک شود.سپس در صورت لزوم در پرس قرار می دهیم تا صاف گردند و پس از آن که مرحله مهره را پشت سر گذاشت آماده استفاده است.
2. رنگ با پوست پیاز:
پوست پیاز را گرفته تمیز می شوییم و در ظرفی ریخته می جوشانیم. سپس آن را ....

میرزا غلام‌رضا اصفهانی (۱۲۴۶-۱۳۰۴ هجری قمری) از استادان خوشنویسی ایرانی و یکی از برجسته‌ترین خوش‌نویسان خط نستعلیق و شکسته‌نستعلیق بود. میرزا غلامرضا اصفهانی از معروف‌ترین خوشنویسان دوره قاجار بوده‌است. نام پدرش «میرزا جان» بود و در جوانی به دربار محمد شاه و پس از آن به دربار ناصر الدین شاه راه یافت.

زندگی
پدر میرزا در سال ۱۲۱۲ه‍. ق از اصفهان به تهران آمده و به کسب قنادی مشغول شد. از آن‌جا که با وجود چند فرزند دختر، هیچ پسری نداشته، به زیارت امام‌رضا(ع) مشرف شده و با توسل به آن حضرت خداوند در سال ۱۲۴۶ ه. ق. پسری به وی می‌دهد که به همین دلیل نام وی را غلام‌رضا نهادند.میرزا غلام‌رضا مردی مسلمان، عارف، ادیب، دلسوخته و اهل معنی و اعتقاد بود.غلام‌رضا در ۵ سالگی به مکتب رفت پس از دو سال قادر به خواندن قرآن به‌تمامی شد. او در سنین پختگی و استادی هنر خود را «توفیق خداوند عزوجل» می‌داند  و آنجاییکه اوصاف هنرش را شرح می‌دهد، می‌گوید که «نه از باب خودستایی است بلکه محض بروز فضل یزدانی و نفس مسیحایی است» 

غلام‌رضا در ۵ سالگی به مکتب رفت پس از دو سال قادر به خواندن قرآن به‌تمامی شد. میرزا در خاطراتش می‌نویسد که در همان سال در رؤیایی صادقه به محضر امیرالمؤمنین علی(ع) شرفیاب شده و همین واقعه سیر زندگی او را دگرگون می‌کند. میرزا در قطعه‌ای به خط شکستهٔ خفی چنین می‌نویسد: «قریب هفت‌سال از سنین عمرم گذشته در دبستان به خواندن قرآن اشتغال داشته. شبی به خواب، بزرگواری ارشادم نمود به تقبیل آستان شاه‌اولیا در دنبالش شتافتم. در گوشهٔ آن جا حضرت شاه اولیا ارواح العالمین له الفدا توقف داشتند. چون نزدیک‌تر شدم فرمود مشقت بیاور. علی‌الفور صفحه کاغذ و دواتی به حضور مبارک تقدیم نمودم. در وسط آن صفحه لام و الف و یایی نگاشته و فرمودند از این رو بنگار. فردای آن شب در دبیرستان معلم صورت خواب را سؤال نمود. این بندهٔ حقیر ماجرا کماجرا باز گفت. دیگر حقیر را به تحصیل خط واداشت...» و این آغاز کار خوشنویسی او بود.میرزا پس از آن نزد میر سید علی تهرانی (پدر میرحسین خوشنویس مشهور) به‌تعلیم خط پرداخته تا جایی که....

میرزا محمدحسین سیفی قزوینی (عمادُالکُتّاب) در سال ۱۲۴۰ هجری شمسی در طایفۀ‌ سیفی قزوین به دنیا آمد. وی ابتدا خوشنویسی را با نسخ‌نویسی آغاز کرد و سپس به خط نستعلیق روی آورد و پیرو میرزا رضای کلهر شد ، طوری‌که او را به ‌‌‌‌عنوان کامل‌کننده شیوه ی کلهر نام می‌برند.

عماد الکتاب اولين خوشنويسي است كه رسم المشق را براي استفاده ي نوآموزان ابداع و چاپ كرد و روش نقطه گذاري را در آموزش خط ابداع كرد. وي آخرين استاد كل خط نستعليق ...

در قرن سوم هجری خطوط اسلامی تحت موازین هندسی ابن مقله و برادرش اصلاح و تهذیب شد و قواعد کلی و جزیی آن ها روشن گردید. و به مشرق و مغرب ممالک اسلامی انتشار پیدا کرد. از جمله آن خطوط، خط نسخ بود. هرچند برخی معتقدند که خط نسخ پیش از ابن مقله نیز وجود داشته و خط نسخ در آغاز خطی بود همپایه و همعرض خط کوفی ولی به صورت نسخ ناقص، که به خط نسخی قدیم یا نسخ حجازی معروف بود. خط نسخ در واقع اولین خطی بود که برای تکمیل کردن نواقص و اشکالات خط کوفی و اضافه کردن اعراب و حرکات و آواها اختراع شد. پس از اسلام خط کوفی برای کتابت قرآن معمول بود و خط نسخ در مکاتبات رسمی مورد استفاده قرار می گرفت. ولی آنچه مسلم است آنکه ...

خط ریحان مشتق از خط محقق و کاربردی شبیه خط محقق دارد. خطی است ظریف و کوچک اندام و تمام ویژگیهای خط محقق را دارد ولی ظریف‌تر است و به همین جهت آن را به گل و برگ و ریحان تشبیه کرده‌اند. این خط برای سهولت و روانی در نگارش ابداع شده‌است و خواسته‌اند سبک و روش محقق را در خلاصه‌نویسی و ریز نویسی بکار برده باشند. لذا خط ریحان تمام خصوصیات محقق را با اندام خردتر داراست. الف ها و حرکات در ریحان کوتاه تر از محقق است . برخی بر این عقیده هستند که، این خط از ابداعات على ابن عبیدالله ریحانى است و به همین دلیل نام ریحانى گرفته است. برخى نیز آن را به ابن‌بوّاب نسبت مى‌دهند، زیرا براى این خط و زیباسازى آن تلاش‌هاى شایانى کرده است و این خط را کامل کرد. هر دو خط محقق و ریحان از زمان ابن بواب رو به ترقی و رواج بیشتر گذاشت و پیوسته رو به تکامل بود تا به زمان یاقوت و شاگردان او رسیده که در این زمان به اوج خود رسیده بود . تا قرن دهم و یازدهم محقق و ریحان در ممالک اسلامی در نوشتن مصاحف و گاهی دیوان ها به کار می رفته است و از آن پس به تدریج از رواج آن کاسته شد تا امروز که نویسندگان آن کمیاب شده اند. شاید سرّ این رکود به کندی در نوشتن آن ها به ویژه در نوع محقق، و صرف وقت زیاد بوده است. چون این دو خط بسیار واضح و زیبا می باشد و خط ریحانی بر بسیاری از خطوط برتری دارد .

«محمود یارز» ، مؤلف کتاب مفتاح الکتابات القدیمه ، در این باره نظری دارد :" به مناسبت شباهت بعضی حروف محقق به ثلث کم کم محقق از رواج افتاد و جای خود را به ثلث و ریحانی داد. ریحانی گر چه عمرش از محقق درازتر شد امّا به اندازه ثلث دوام نیافت، پیشتر از این قرآن ها برای خوانا بودن با محقق و ریحانی نوشته شدند، بعدها ریحانی هم برای نوشتن مطالب کوتاه و نوشته های تجملی منحصر گشت."از نمونه های ممتاز کتابت خط ریحان می توان به نسخه ای از قرآن کریم به خط یاقوت مستعصمی اشاره کرد.